Ders Öğretim Planı
Dersin KoduDersin AdıDersin TürüYılYarıyılAKTS
TBG-107DOĞAL GEN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİSeçmeli116
Dersin Seviyesi
Yüksek Lisans
Dersin Amacı
Dersin temel amacı, Dünya’daki 11 gen merkezinden en önemli ikisinin arasında yer alan Türkiye’nin, bitkisel gen kaynakları bakımından, dünyadaki öneminin ve gelecekteki iklimsel değişikliklerden kaynaklanan değişimler sonucunda bitkilere yeni özellikler kazandırma zorunluluğu karşısında bu kaynakların yararlanılabilecek tek seçenek olduğunun vurgulanmasıdır. Bu nedenle, bitkisel gen kaynakları konusunda öğrencilerin teknik açıdan olduğu kadar düşünce açısından da bilinçlendirilmesi başlıca hedef olarak belirlenmiştir.
Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Yrd. Doç. Dr. Mustafa SÜRMEN
Öğrenme Çıktıları
1Tohumun önemi
2Gen kaynağı olarak kullanılacak adayların seçiminde kullanılan yöntemler
Öğrenim Türü
Birinci Öğretim
Dersin Ön Koşulu Olan Dersler
Yok
Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar
Yok
Dersin İçeriği
Çevresel koşullarda biyotik ve abiyotik baskıların sürekli değişiklik göstermesi, bitki ıslahı çalışmalarının da sürekli olmasını zorunlu kılmaktadır. Bitkilerde ortaya çıkan yeni sorunlar, amaca uygun gen kaynaklarının (halen kullanılan kültür çeşitleri, kullanılmayan eski kültür çeşitleri, ilkel kültür çeşitleri ya da yerel çeşitler, geçiş formları ve yabani türler) klasik ve modern tekniklerden yararlanılarak, belirlenmesi, korunması ve kullanılması ile giderilebilir. “Bitkisel Gen Kaynakları” dersi bu temel anlayışla, bitkisel gen kaynaklarının kavram ve kapsamı; bitkilerin gen ve yayılma merkezleri; genetik kaynak erozyonu; gen kaynakları çalışmalarının ilkeleri (çalışmaların koordinasyonu ve eğitim çalışmaları); bulma ve toplama (toplamanın amacı, toplamada bitki ve bölge öncelikleri, optimum bitki toplama ve yöntemleri, tohum toplanması, herbaryum örneğinin alınması, toplama kayıtları, gen bankası çalışmaları); koruma ve depolama (tohum depolamanın prensipleri, depolamada tohum canlılığı, depolamada tohum ve çevre ilişkileri, vejetatif depolamanın prensipleri, çiçektozu depolama, depolama sistemleri); gen kaynaklarının üretimi ve yenilenmesi; değerlendirme ve kullanım; bilgi depolama (dökümantasyon) konularını içeren bir ders konumundadır.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
HaftaTeorikUygulamaLaboratuvar
1Bitkisel gen kaynaklarının bitki ıslahındaki yeri ve önemi, bitki gen merkezlerinin belirlenmesi, bitkilerin gen ve yayılma merkezleri, Türkiye’nin bitkisel gen kaynakları bakımından önemi, bitkisel gen kaynaklarının sınıflandırılması.
2Bitkisel gen kaynaklarında çalışmaların ilkeleri (koordinasyon, eğitim, arazi çalışmaları ve gen bankası), koordinasyon ve eğitimin önemi,
3Arazi çalışmaları, varyasyonun yakalanmasında etkili faktörler (genetik bilgi birikimi, ekolojik bilgi birikimi, pratik gerçekler).
4Toplamanın önemi ve amacı, toplamada bitki öncelikleri, toplamada bölge öncelikleri, optimum bitki toplama ve optimum bitki toplamaya etki eden faktörler.
5Bitki toplamada durakların önemi, örnek alınacak durak sayısı, durak sayısını belirleyen faktörler, bölgede durakların dağılışı, duraklardan alınacak bitki sayısı.
6Bitki toplama teknikleri (tesadüfi örnekleme yöntemi, biased örnekleme yöntemi, herbaryum örneklerinin toplanması), yöntemlerin karşılaştırılması, önemli avantaj ve dezavantajları. Toplama kayıtlarının tutulması.
7Bitkisel gen kaynaklarının kullanımı, kullanımda yeni teknollojiler, bitkisel gen kaynaklarını tehdit eden faktörler (klasik ve biyoteknolojik faktörler).
8Bitkisel Gen Kaynaklarının Korunması - Yapay koruma (Ex situ) - Doğal koruma (İn situ) - Botanik Bahçeleri - Korumada yasal düzenlemeler
9Gen Bankası Çalışmaları - Kayıt - Tohum temizleme - Tohum neminin belirlenmesi - Tohum Kurutma
10 Tohum Canlılığı Belirleme - Tohumların canlılık özelliklerine göre sınıflandırma - Yeni materyalin izlenmesi - Çimlendirme testleri - Çimlendirme yapmadan canlılığı belirleme
11Depolama - Tohum depolama prensipleri - Tohum depolamada canlılığı etkileyen faktörler
12- Vejatatif materyalin depolanması - Gen kaynağı olan vejatatif materyal - Vejatatif materyalin depolanmasında güçlükler - Vejatatif materyalin özellikleri
13Bitkisel Gen Kaynaklarının Dağıtımı Bitkisel Gen Kaynaklarının Üretimi ve Yenilenmesi Bitkisel Gen Kaynaklarının Değerlendirilmesi
14Bitkisel Gen Kaynaklarının Kullanılması - Doğrudan kullanım - Genitör olarak kullanılması
15
16
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Temel Kaynaklar Şehirali, S. ve M. Özgen, 1987. “Bitkisel Gen Kaynakları” Ders Kitabı, A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 1020, Ders kitabı No: 294, A. Ü. Basımevi, Ankara, 239 s. Yardımcı Kaynaklar International Plant Genetic Resources Institute (IBPGR)’ın düzenli olarak çıkan yayınları
Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Değerlendirme
Yarıyıl (Yıl) İçi EtkinlikleriAdetDeğer
TOPLAM0
Yarıyıl(Yıl) Sonu EtkinliklerAdetDeğer
TOPLAM0
TOPLAM0
Dersin Sunulduğu Dil
Staj Durumu
Yok
İş Yükü Hesaplaması
EtkinliklerSayısıSüresi (saat)Toplam İş Yükü (saat)
Ara Sınav111
Final Sınavı122
Bütünleme Sınavı122
Quiz212
Derse Katılım14342
Uygulama/Pratik10110
Tartışma10110
Soru-Yanıt10110
Gözlem10110
Makale Kritik Etme10110
Bireysel Çalışma14342
Ödev Problemleri için Bireysel Çalışma155
Ara Sınav İçin Bireysel Çalışma188
Final Sınavı içiin Bireysel Çalışma11010
Quiz için Bireysel Çalışma236
Ev Ödevi11010
TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat)180
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10
ÖÇ1          
ÖÇ2          
* Katkı Düzeyi : 1 Çok düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok yüksek
 
Iğdır University, Iğdır / TURKEY • Tel (pbx): +90 476 226 13 14 • e-mail: info@igdir.edu.tr